تبلیغات
بچه های رادیولوژی یزد - مواد کنتراست در رایولوژی

مواد کنتراست در رایولوژی

چهارشنبه 20 آبان 1394 10:47 ب.ظنویسنده : مدیر: مهدی دهقان

 

دید کلی

در موقع رادیوگرافی از بدن بافتهایی که مورد تابش اشعه X قرار گرفته‌اند مقداری از اشعه تابیده را جذب و بقیه را از خود عبور می‌دهند. در رادیوگرام شکم ، وجود روشنائی بافت چربی در بین لایه‌های عضلانی و فضای پشت صفاف سطح خارجی بعضی از اعضا مثل کلیه‌ها ، کبد ، طحال و عضلات پسواس مشخص می‌شود. بعضی از ارگانها موادی نظیر چربی ، گاز ، استخوان و... برای ایجاد کنتراست با قسمتهای مجاور را ندارند با سطح خارجی یا داخلی آنها را در رادیوگرام ساده بتوان دید مانند مری ، پانکراس ، عروق ، ... 


تراکم در بدن

در بدن انسان4 نوع تراکم طبیعی وجود دارد. کنتراست بین آنها باعث نمایان شدن کناره اکثر اندام‌ها می‌شود. این چهار تراکم به ترتیب شدت عبارتند از: 
  1. تراکم استخوانی: تراکم این بافت زیاد است و در مقابل بافتهای دیگر بدن کنتراست کافی برای تصویرسازی کامل ایجاد می‌کند.
  2. تراکم نسج نرمی یا آبی: تمام انساج نرم ، به جز بافت چربی ، و مایعات بدن تراکم متوسط دارند. اغلب ارگانهای داخلی بدن از بافت نرم تشکیل یافته‌اند. تفکیک تصویر آنها از یکدیگر ممکن نیست مگر داخل آنها هوا یا گاز و یا بافت چربی باشد مانند معده و روده‌ها یا خارج آنها هوا یا نسج چربی باشد مانند کبد ، کلیه‌ها و قلب.
  3. تراکم نسج چربی: این بافت روشن‌تر از سایر بافتهای نرم بوده و در بین بافتهای نرم دیگر خطوط روشن ایجاد می‌کند. و بوسیله این نوارهای روشن حدود بعضی از ارگانها را در عکس ساده می‌بینیم مانند دیده شدن حدود کلیه در رادیوگرام ساده شکم به سبب روشنائی چربی پشت صفاقی.
  4. تراکم گازی: گاز معده ، روده‌ها ، حلق ، حنجره و ریه‌ها اشعه زیادی از خود عبور داده و فیلم را سیاه و روشنائی رادیولوژیک درست می‌کند.

دیگر تراکمهای بدن

غیر از تراکم های بالا ، تراکم های دیگری نیز در بدن گاهی بطور طبیعی دیده می‌شوند مانند آهکی شدن غضروفهای حنجره و دنده‌ها تراکمها را بسته با اینکه در رادیوگرامها روشن یا تیره باشند به دو گروه تقسیم می‌کنند: 
  1. رادیولوسنت: مانند گازها و بافت چربی که اشعه را کم جذب کرده بیشتر از خود عبور می‌دهند و در رادیوگرام تیره دیده می‌شوند.
  2. رادیواپک: مانند استخوانها و نسج نرم که اشعه را بیشتر جذب کرده و کمتر از خود عبور می‌دهند و در رادیوگرامها روشن دیده می‌شوند.

ماهیت مواد

ماهیت شیمیایی یک ماده کنتراست در ارتباطی تنگاتنک با نوع ارگان مورد نظر می‌باشد مثلا در آوزمون پرتونگاری از سیستم عروقی از مواد حالب محلول در اب استفاده می‌شود. عدم ایجاد تحریک و مطلقا بی ضرر بودن ماده کنتراست هنگامی که در تماس با بافتهای بدن قرار می‌گیرند از مهترین خصوصیات ماده حاجب می‌باشد. بطور مثال سرب دارای عدد اتمی موثر بالاتری نسبت به ید و باریم می‌باشد ولی این ماده به علت ایجاد مسمومیت در بافتهای بدن نمی‌تواند به عنوان یک ماده کنتراست مثبت بکار گرفته شود هر چند که میزان جذب اشعه آن به مراتب از ید و باریم بیشتر است و کنراست بیشتری را سبب می‌شود.

مواد ترکیبی مواد کنتراست باید کاملا پایدار بوده به طوری که اجزا آن در ارگانهای مختلف بدن از هم جدا نشود و سم آزاد نکند و یا قبل از استفاده تغییر نکند مثلا ید و باریم هیچ گاه به تنهایی استفاده نمی شوند. مهمترین مسئله‌ای که به هنگام به کارگیری مواد حاجب در آزمونهای مختلف پرتونگاری مورد توجه فرا می‌گیرد. چگونگی انتخاب شرایط مناسب در رابطه با این مواد می‌باشد. در آزمونهائی که از مواد حاجب استفاده می‌شود. به عنوان مثال مواد کنتراست دستگاه گوارش را به عنوان نمونه بررسی می‌کنیم بهترین و ساده‌ترین و ارزانترین ماده کنتراست برای لوله گوارش سولفات باریم است که جز مواد کنتراست غیر محلول در آب می‌باشد. سولفات باریم پودر کریستال سفید رنگی است. که کریستالهای آن لوزی شکل و حاوی چهار مولکول می‌باشند. تمام سولفات باریم های موجود از نظر شکل و اندازه دانه ها یکنواخت نیستند.

کلمه "density" در سوسپانسیون سولفات باریم عبارتست از مقدار سولفات باریم در واحد حجم یا نسبت حجم اندازه گرفته شده‌ای است که تنها بوسیله ذرات سولفات باریم اشغال می‌شود بطور مثال سولفات باریم با 40% فضای خالی ، از ترکیبی با فضای 25% کم تراکم‌تر است. این فضای خالی ممکن است شاملهوا ، آب ، مواد اضافه شده یا هر ترکیب دیگری از این قبیل باشد. 

عدم مزیت سولفات باریم

موادی مانند اسیدسیتریک جهت بهبود این ماده کنتراست می‌افزایند که این ماده به یون کلسیم خون بسته شده و یا انرا رسوب می‌دهند. (ترکیباتی که به کلسیم بسته می‌شوند اثر ضد انعقادی خونی را حل نمی کنند اما تشکیل لخته را به تاخیر می‌اندازند و در بیمارانی که خونریزی معدی روده‌ای دارند نباید مورد استفاده قرار گیرد. یون باریم به شدت سمی است ولی چون سولفات باریم خیلی کم در اب محلول است (سوسپانسیون) در نتیجه یونیزاسیون نداشته و اثر سمی شدیدی ندارد. وقتی املاح باریم با مقدار زیاد خورده شوند فلج نسبتا شدید عضلانی ایجاد می‌شود که می‌تواند عضلات دستگاه تنفسی را بگیرد و باعث مرگ شود. بنابراین در بیمارانیکه خونریزی دستگاه گوارش دارند از مواد کنتراست محلول در آب مانند کلستروگرافین استفاده می‌شود. 
برچسب ها: رادیواپک ، ماده حاجب ، مواد کنتراست زا ، باریم ، باریم سولفات ، کلستروگرافین ،
آخرین ویرایش: چهارشنبه 20 آبان 1394 10:58 ب.ظ

 
شنبه 25 شهریور 1396 04:17 ب.ظ
I’m not that much of a online reader to be honest but your sites really nice, keep it up!

I'll go ahead and bookmark your site to come back later on. All the best
شنبه 18 شهریور 1396 03:14 ق.ظ
I'm not sure exactly why but this blog is loading extremely slow for me.
Is anyone else having this issue or is it a problem on my end?
I'll check back later and see if the problem still
exists.
دوشنبه 13 شهریور 1396 12:46 ب.ظ
You really make it appear so easy together with your presentation however I in finding this matter to be really something that I think I would never understand.
It sort of feels too complicated and very wide for me.
I'm looking ahead for your subsequent put up, I'll try
to get the cling of it!
دوشنبه 16 مرداد 1396 01:37 ب.ظ
After looking at a few of the blog articles on your website, I seriously like your
way of writing a blog. I saved it to my bookmark webpage list and will be checking back
soon. Take a look at my web site as well and let
me know what you think.
جمعه 13 مرداد 1396 07:09 ق.ظ
Hello! I could have sworn I've been to this blog before but after browsing through some of the post I realized it's
new to me. Anyways, I'm definitely delighted I found it and I'll be bookmarking and checking back
often!
سه شنبه 26 اردیبهشت 1396 12:23 ق.ظ
Hi would you mind letting me know which webhost you're using?
I've loaded your blog in 3 different internet browsers and I
must say this blog loads a lot quicker then most.

Can you recommend a good web hosting provider at a reasonable price?
Thanks, I appreciate it!
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 01:55 ق.ظ
Hey there, You have done a fantastic job. I'll definitely digg it and
in my view suggest to my friends. I am confident they'll be benefited from this
website.
چهارشنبه 30 فروردین 1396 08:41 ق.ظ
great issues altogether, you simply gained a
new reader. What may you recommend about your post that you just made some days
ago? Any sure?
سه شنبه 22 فروردین 1396 08:48 ق.ظ
Hey there! I know this is somewhat off topic but I was wondering if you
knew where I could get a captcha plugin for my comment form?

I'm using the same blog platform as yours and
I'm having trouble finding one? Thanks a lot!
سه شنبه 22 فروردین 1396 12:41 ق.ظ
I was curious if you ever thought of changing the layout of your site?

Its very well written; I love what youve got to say. But maybe you could a
little more in the way of content so people could connect
with it better. Youve got an awful lot of text for only having 1
or 2 pictures. Maybe you could space it out better?
دوشنبه 21 فروردین 1396 08:57 ق.ظ
The other day, while I was at work, my sister stole my iPad and tested to see if
it can survive a 30 foot drop, just so she can be a youtube sensation. My iPad
is now broken and she has 83 views. I know this is totally off
topic but I had to share it with someone!
سه شنبه 15 فروردین 1396 09:27 ق.ظ
Link exchange is nothing else but it is only placing the other person's webpage link on your page at proper
place and other person will also do similar for you.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر